निर्वाचनमा पराजित उमेदवारले भूपेन्द्र चन्दबाट सिक्नै पर्छ राजनीतिक संस्कार

राजनीतिमा हार र जित अस्थायी कुरा हुन्, तर जनतासँगको सम्बन्ध स्थायी हुनुपर्छ।"

अनुपमा जोशी ।

निर्वाचन लगत्तै काठमाडौँतिर दौडिने 'मौसमी नेता'हरूको भीडमा भूपेन्द्र चन्दले बैतडीमै बसेर देखाउनुभएको यो व्यवहारले नेपाली राजनीतिमा एउटा नयाँ मानक खडा गरेको छ। निर्वाचनमा जित हासिल गरेका नेताहरु मतदातालाई धन्यवाद दिनका लागि मतदाता सामु जानु नौलो कुरा होइन तर उनी आफ्नो पराजय पछि समेत मतदाताका घर घरमा पुगेरै धन्यवाद दिरहेका छन । चैतको पहिलो सातासम्मकै कार्यतालिका बनाएर गाउँ-गाउँमा मतदाताका समस्या सुन्नु र उनीहरूसँगै घुलमिल हुनुले उनको राजनीति 'मत' मा मात्र होइन, 'मन' मा आधारित रहेको प्रस्ट पार्छ। निर्वाचनको नतिजापछि धेरैजसो उम्मेदवारहरू 'हराए' जस्तो देखिने हाम्रो राजनीतिक परिवेशमा राप्रपाका उम्मेदवार भुपेन चन्दको यो कदम साँच्चै सराहनीय र फरक देखिन्छ। ​

साधारणतया चुनाव जितेकाहरू उत्सवमा र हारेकाहरू अन्तर्घातको हिसाबकिताबमा अल्झिने समयमा, पराजित भएर पनि मतदाताको घरदैलोमा पुग्नुले एक उच्च राजनीतिक संस्कार झल्काउँछ। ​धेरै उम्मेदवारहरू चुनावलाई एउटा 'सिजनल' व्यापार जस्तो सोच्छन्, जहाँ हारपछि लगानी र समय सकिएको महसुस गर्छन्। तर चन्दले मतदाताकहाँ पुगेर देखाएको सक्रियताले राजनीति पदका लागि मात्र नभई सेवा र निरन्तरताका लागि हो भन्ने सन्देश दिएको छ।

कतिपय नेताहरू हारलाई व्यक्तिगत अपमानको रूपमा लिन्छन् र मतदातासँग रिसाउँछन्। तर, चन्दले त्यही हारलाई जनताको वास्तविक समस्या बुझ्ने र आफ्नो संगठन बलियो बनाउने अवसरको रूपमा प्रयोग गरिरहेका छन। यो एक परिपक्व राजनीतिज्ञको पहिचान हो। जसलाई मतदाताले पनि मुक्त कण्ठले स्वागत गरिरहेका छन । चन्दको यो भेटघाटले ​मतदातालाई आफूले दिएको मत (चाहे त्यो थोरै किन नहोस्) को मूल्य भएको महसुस भैरहेको छ। "हामीलाई सम्झने मान्छे रहेछ" भन्ने भान मतदातामा परेको छ । जसले अर्को निर्वाचनका लागि ठूलो जनमत निर्माण गर्न सक्छ।

बैतडी जस्तो भौगोलिक रूपमा विकट र राजनीतिक रूपमा सचेत क्षेत्रमा, नेता आफैँ जनताको दैलोमा आउँदा स्थानीयमा राज्य र राजनीतिप्रति गुम्दै गएको विश्वास फर्कन सक्छ। "हामीले नजिताए पनि उहाँ हाम्रै बीचमा हुनुहुन्छ" भन्ने भावनाले उनको नैतिक शक्ति (Moral Authority) बढाएको छ। ​सच्चिकै भन्ने हो भने सामाजिक सञ्जालमा गालीगलौज वा अन्तर्घातको खोजी भन्दा प्रत्यक्ष भेटघाट र धन्यवाद ज्ञापन गर्नुले व्यक्तिको विनम्रता र परिपक्वता प्रस्ट्याउँछ। ​"राजनीतिमा हार र जित अस्थायी कुरा हुन्, तर जनतासँगको सम्बन्ध स्थायी हुनुपर्छ।" ​

भूपेन्द्र चन्दको यो अभियानले अन्य पराजित उम्मेदवारहरूलाई पनि हारपछि 'गुप्तवास' बस्नु भन्दा जनताकै माझमा जानु नै राजनीतिक भविष्यका लागि फलदायी हुन्छ भन्ने एउटा राम्रो पाठ सिकाएको छ भने, विजयी उम्मेदवारलाई पनि उत्तरदायी र सक्रिय रहन दबाब दिनेछ। ​"निर्वाचनले प्रतिनिधि मात्र छान्छ, तर यस्ता व्यवहारले जनताको वास्तविक नेता को हो भन्ने कुरा प्रमाणित गर्छ।" यसर्थ, ​भूपेन चन्दले जस्तै अन्य क्षेत्रका उम्मेदवारले पनि यस्तो 'राजनीतिक संस्कार' पछ्याउने हो भने लोकतन्त्र पक्कै पनि सुदृढ हुने थियो कि ?