गहुँको रोटी हाम्रो समाजमा वर्षौंदेखि मुख्य भोजनका रूपमा रहँदै आएको छ। गहुँको पिठो (खासगरी चोकरसहितको 'होल ह्वीट') लाई सन्तुलित रूपमा खाँदा शरीरलाई धेरै फाइदा पुग्छ। यो ऊर्जाको मुख्य स्रोत पनि हो । चोकर जुन गहुँको बाहिरी बोक्रा हो, आधुनिक मिलहरूमा पिठो बनाउँदा प्राय: निकालिन्छ। तर, विज्ञान र आयुर्वेद दुवैले यो मान्दछन् कि गहुँको असली शक्ति त्यही चोकरमै लुकेको हुन्छ। चोकरमा प्रशस्त मात्रामा डाइटरी फाइबर (Dietary Fiber) हुन्छ। यसले हाम्रो पाचन प्रणालीलाई पनि सक्रिय राख्न र कब्जियत (Constipation) जस्ता समस्याबाट मुक्ति दिलाउन मद्दत गर्छ। स्वस्थ पेट नै दीर्घायुको पहिलो खुड्किलो हो। गहुँमा प्रशस्त मात्रामा कार्बोहाइड्रेट हुन्छ, जसले शरीरलाई दिनभरि काम गर्न आवश्यक ऊर्जा प्रदान गर्छ। यसले पाचन प्रणालीमा सुधार ल्याउछ । गहुँमा पाइने फाइबर (Fiber) ले पाचन प्रक्रियालाई सहज बनाउँछ र कब्जियत (Constipation) को समस्या हुनबाट बचाउँछ।
आवश्यक पोषक तत्व: यसमा भिटामिन बी कम्प्लेक्स, आइरन, म्याग्नेसियम र सेलेनियम जस्ता शरीरका लागि आवश्यक सूक्ष्म पोषक तत्वहरू हुन्छन्।
पेट भरिने अनुभव (Satiety): गहुँको रोटीले पेट लामो समयसम्म भरिएको महसुस गराउँछ, जसले गर्दा बारम्बार भोक लाग्ने समस्या कम हुन्छ।
मुटुको स्वास्थ्य: प्रशोधन नगरिएको (Whole grain) गहुँको सेवनले कोलेस्ट्रोल नियन्त्रणमा राख्न र मुटु सम्बन्धी रोगको जोखिम कम गर्न मद्दत गर्छ।
किन कतिपयले गहुँको रोटी खानु हुँदैन भन्छन्?
पछिल्लो समयमा गहुँको रोटीप्रति देखाइएको नकारात्मक धारणाका केही वैज्ञानिक र व्यवहारिक कारणहरू छन्: ग्लुटेन (Gluten) को समस्या: गहुँमा 'ग्लुटेन' नामक प्रोटिन हुन्छ। कतिपय मानिसहरूमा 'सिलियाक डिजिज' वा 'ग्लुटेन इन्टोलरेन्स' हुन्छ, जसले गर्दा गहुँ खाँदा पेट फुल्ने, पखाला लाग्ने वा एलर्जी हुने हुन्छ। यस्ता व्यक्तिहरूले गहुँ खानु हुँदैन।
रगतमा चिनीको मात्रा (High Glycemic Index): गहुँको रोटीको 'ग्लाइसेमिक इन्डेक्स' मध्यमदेखि उच्च हुन्छ। यदि कसैलाई मधुमेह (Diabetes) छ भने, धेरै मात्रामा गहुँको रोटी खाँदा रगतमा चिनीको मात्रा ह्वात्तै बढ्न सक्छ।
मैदाको चलन: धेरै मानिसहरूले स्वस्थ गहुँको पिठो भन्दा बढी प्रशोधन गरिएको 'मैदा' को प्रयोग गरिरहेका हुन्छन्। मैदामा फाइबर हुँदैन र यो स्वास्थ्यका लागि निकै हानिकारक मानिन्छ।
खेतीमा प्रयोग हुने विषादी: आधुनिक कृषिमा गहुँ उत्पादन बढाउन र कीरा मार्न प्रयोग गरिने विभिन्न रासायनिक विषादीहरूको अवशेष पिठोमा रहन सक्ने चिन्ता कतिपय स्वास्थ्यकर्मीहरूले व्यक्त गर्छन्।
निष्कर्ष र सुझाव
गहुँको रोटी आफैंमा नराम्रो होइन, बरु यसलाई खाने तरिका र गुणस्तर मुख्य कुरा हो। यदि तपाईंलाई गहुँ खाँदा स्वास्थ्यमा कुनै समस्या (जस्तै- पेट दुख्ने, ग्यास्ट्रिक हुने) छैन भने, यसलाई आफ्नो आहारमा समावेश गर्न सक्नुहुन्छ।
स्वास्थ्य सुधारका लागि केही उपायहरू:
१. मैदा त्याग्नुहोस्: सधैं चोकरसहितको 'होल ह्वीट' पिठो मात्र प्रयोग गर्नुहोस्।
२. मिश्रित अन्न (Multigrain): गहुँको पिठोमा थोरै कोदो, मकै वा जौंको पिठो मिसाएर खाँदा यसको पोषण मूल्य बढ्छ र रगतमा चिनीको मात्रा पनि नियन्त्रित हुन्छ।
३. सन्तुलन: रोटीको मात्रा घटाएर तरकारी, दाल र प्रोटिनयुक्त खानेकुराको मात्रा बढाउनुहोस्।
प्रतिक्रिया दिनुहोस
Copyright © 2019 / 2026 - Kalapanimedia.com All rights reserved
